Cumhuriyet’in ilk yıllarında, Türk köylüsünün ve fındık üreticisinin en büyük sığınağı olan Ziraat Bankası, bugünlerde nostaljik bir anı mı oldu? 1930’lu yılların gazete manşetlerinden bugüne, fındık üreticisi ve banka arasındaki değişim dikkat çekiyor.

1933: "Köylünün İmdadına Koşan Şefkat Ocağı"

30 Ağustos 1933 tarihinde Ordu’da yayımlanan Güzelordu Gazetesi’nde Bilal Köyden’in kaleme aldığı satırlar, o dönemin ruhunu özetliyor. Köyden’e göre Ziraat Bankası; yüksek faizle fırsat kollayan değil, köylünün dar gününde "yardım ocağı" olan bir kurumdu.

O dönemde toprakların neredeyse yarısı, bankanın sunduğu ipotekli krediler sayesinde kurtarılmıştı. Üretici için fındığını emanet edebileceği en güvenli depo, yine bankanın ardiyeleriydi.

Tefeciliğe Karşı "Cumhuriyet’in Pençesi"

Cumhuriyet’in 10. yılında, 29 Ekim 1933’te Tekâmül Gazetesi’ne konuşan Ordu Ziraat Bankası Müdürü Rahmi Bey, bankanın misyonunu net bir şekilde ortaya koyuyordu: Murabahacılarla (tefecilerle) mücadele.

Atatürk Cumhuriyeti’nin "köycülük" ülküsü doğrultusunda hareket eden banka, olumsuz propagandalara rağmen iktisadi hayatın düzenleyicisi oldu. 1929-1933 yılları arasında kurulan Zirai Kredi Kooperatifleri, kısa sürede 637’ye ulaşarak üreticinin yakasını tefeciden kurtaran bir "pençe" görevini üstlendi.

Nereden Nereye? Fındık Üreticisinin Bugünü

1933 yılında piyasaya yapılan yardımlar "hayırlı ve feyizli" olarak nitelendirilirken, bugün gelinen nokta düşündürücü. Dün çiftçinin en sağlam kapısı olan, mülkünü kurtaran ve şefkatle yaklaşan banka modeli ile bugünkü ekonomik tablo arasındaki mesafe, fındık üreticisini derin bir sorgulamaya itiyor.

Geçmişin "kara gün dostu" olan kurumsal yapısından, bugünün piyasa koşullarına geçişte neler kaybedildi? Karar, toprağını alın teriyle sulayan üreticinin.

Derleyen: Hüseyin Naim GÜNEY